Vreme Razdelno (Time of Violence) Filminin konusu nedir? Filmdeki klişeler üzerine bir not

Vreme Razdelno (Time of Violence), Anton Donchev'in Yol Ayrımı adlı romanına dayanan 1988 tarihli bir Bulgar filmidir. Filmin konusu 17.yüzyılda Rodoplar’da yaşayan Bulgarların zorla müslümanlaştırılmasıdır.

Haber Merkezi
ARAŞTIRMA Haber Merkezi Tüm Haberleri

Filmin amacı Bulgaristan’daki Osmanlı yönetiminin “zulme” dayalı olduğunu göstermek ve Bulgaristan’da aslında Türk olmadığını; herkesin zorla müslümanlaştırılmış Bulgarlar olduğunu ifade etmektir. 

Bu amaç doğrultusunda filmde Bulgar bir devşirme olan Kara İbrahim Ağa’nın köylülere “doğru yol” olan Müslümanlığı kabul etmeleri için süre vermesi ve o süre zarfında Müslüman olmayan Bulgar köylülere uyguladığı işkence yöntemleri işlenmiştir.  Bu yazı, filmin klişelerinden yola çıkarak Bulgaristan’da Osmanlı imajının hangi stereotipilere dayandırıldığını incelemektedir.

Film bize Balkanlarda Bulgaristan üzerinden Osmanlı Devleti’nin imajının olumsuz olduğunu “kan vergisi” olarak adlandırdıkları devşirme sistemi, yeniçerilik kurumu ve zorla müslümanlaştırma kavramları üzerinden yola çıkarak göstermektedir.

Film bir Bulgar bir devşirme olan Kara İbrahim Ağa’nın Padişah tarafından Rodoplar’da yaşayan Hristiyan Bulgar köylülerin Müslüman olmaları için görevlendirilmesiyle başlamakta, Kara İbrahim üzerinden devşirme sisteminin yeniçerilik kurumu aracılığıyla çocukların ailelerinden kopartılarak fanatik bir İslam anlayışıyla beyinlerinin yıkanıp kendi halklarına zulmeden caniler olarak yetiştirildiklerini yansıtmaya çalışmaktadır. “Türk boyunduruğu altında yaşayan” Bulgar köylülerin ise Müslüman olmamak için nasıl direndiklerini, bu uğurda nasıl can verdiklerini aktarmıştır.

Film Bulgar milliyetçiliğini aşılamaya çalıştığı bu temada bazı göstergeler kullanarak bunu yapmaktadır. Bunları klişeler olarak adlandırmaktayız. Çünkü filmde gösterilen sahneler resmi kaynaklara dayanmamaktadır. Bu klişelerden bazılarına bakacak olursak;

  • Müslüman olmaları için Hristiyan Bulgar köylülerine verilen on günün ardından Müslüman olmamakta direnen erkeklerin işkence (kazığa oturtma, ata bağlama, kanca ile öldürme…) ile diğer köylülerin gözü önünde tek tek öldürülmeye başlanması,
  • Kara İbrahim Ağa ve adamlarının bir düğünü basarak erkekleri zindana koymaları kadınlara tecavüz etmeleri,
  • Zindanlarda günlerce susuz bırakılan köylülere su gösterilip içirilmemesi
  • Erkekler için müslümanlaştırmanın kalpağını çıkartarak yerine fes giyme, kadınlar için kara çarşaf giyme imgeleri ile gösterilmesi,

Filmden de anlaşılacağı gibi Osmanlı dönemi Bulgar tarihi açısından olumsuz klişelerle bir “kölelik”, “esaret” devri olarak anlatılarak milliyetçilik aşılanmakta, aslında bölgede gerçekten hiç Müslüman olmadığını, Müslüman olanların Osmanlı Devri’nde zorla müslümanlaştırılmış olan kişiler olduklarını yani bölgedeki herkesin özünde Hristiyan olduğunu aktarmaya çalışmaktadır. Bu idealler aktarılmaya çalışırken başvurulan bu olumsuz klişeleri yıkmak çabalamadığımız sürece maalesef zordur. Filmin yayınlandığı bir siteden aldığım izleyici yorumlarını aktarmak ve sözü noktalamak istiyorum;

“17. yüzyılda Rodop Dağları’nda yaşayan Bulgarların Osmanlı Türkleri tarafından zorla müslümanlaştırılmasını- Balkan tarihinde az bilinen- anlatan bir film. Bu film, yabancı istilacılara karşı bir ulusun ruh ile kahramanca mücadelesini anlatan nefes kesici bir film. Şiddet Zamanı Doğu Avrupa'dan çok daha geniş bir izleyiciyi hak eden  fakat az bilinen değerli bir filmdir.”
“Bir Bulgar filminden ne bekleyeceğimi bilmiyordum, ancak dünyanın doğal işleyişini anlatan ustalıkla hazırlanmış bir film olduğunu keşfettim. İslam'a zorla dönüştürülmeyi çevreleyen acımasız olayları iyi tasvir etti. Bu film bize bu acımasız zamanları hatırlatıyor ve daha geniş bir seyirci kitlesini hak ediyor. “
“Bugün konuşulan gündemlerde sapıklık olduğu düşünülen, İslam'ın tarihine yabancı gözüken şeyler. Fakat 17. yüzyılda Bulgaristan'da Osmanlı Türkleriyle ve onların uyguladığı şiddet, adam kaçırma, tecavüzler, işkenceler ve yağmalamalar ile ilgili anlatılan gerçek  bir hikâyedir ve  göz açıcı olmalıdır.”

26 Eki 2021 - 19:49 - Sanat

Mahreç  Haber Merkezi


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Popüler Ekonomi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Popüler Ekonomi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Popüler Ekonomi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Popüler Ekonomi değil haberi geçen ajanstır.