Deniz hukuku nedir? Uluslararası deniz hukuku ne işe yarar?

Deniz hukuku kısaca, herhangi bir deniz alanında var olan deniz yetki bölge ya da alanlarının tespit edilmesidir. Deniz hukuku konusunda yazılı anlaşmalar 1950'li yıllarda yapılmaya başlanmıştır. Bu tarihe kadar herhangi bir yazılı anlaşma yapılmamasının sebebi devletler arası deniz konusunda ciddi ihtilafların çıkmaması ve deniz kullanım alanlarının 20. yüzyılda belirginliğinin artmasıdır.

Haber Merkezi
Haber Merkezi Tüm Haberleri

Deniz hukuku, deniz ve okyanus sularının kullanımı konusunda ortaya çıkan sorunlar ile hukuksal açıdan ilgilenen Uluslararası hukukun bir alt dalıdır. Deniz hukuku, denizcilik hukukunun aksine bir kamu hukukudur.

Ulus-devletlerin sayısının artmasıyla denizlerin kullanımı konusunda ihtilaflar çıkmaya başlamıştır. İngiltere'nin denizlerdeki üstünlüğüyle gücünü katlaması, ABD'nin denizlerle çevrili olması nedeniyle istila edilememesi ve savunmasının kolaylığı, Sovyetlerin sıcak denizlere inme politikası gibi gelişmeler denizlerin önemini göstermiştir.

Devletler arasında deniz alanlarının kullanımı ile ilgili olarak ortaya çıkan ilk önemli düzenleme ya da kural, açık denizlerin serbestliğidir. Burada esas konu ticaret, ve ticaret yolunun güvenliğinin sağlanmasıdır.

Seyir serbestliği, coğrafi keşifler, sömürgecilik ve sanayileşmenin getirdiği hammadde kullanımı için büyük devletler için şarttı.

İlk kabul edilen ve günümüze kadar güçlü şekilde yaşatılan evrensel normdur. Bunun için uluslar arası sistemde deniz haydutluğuna karşı bütün devlerin yetkisi var. Seyir serbestliğini koruma yönündeki güçlü iradelerdir.

Dolayısıyla devletler arasında deniz alanları söz konusu olduğunda çıkan ilk önemli kural ve teamül seyir serbestliğidir.

Uluslararası deniz hukuku ne işe yarar?

  • Herhangi bir deniz alanında var olan deniz yetki bölge ya da alanlarının tespit edilmesini sağlar.
  • Bu yetki alanlarında kıyı devletlerinin ve diğer devletlerin sahip oldukları yetkileri belirler.
  • Yetki alanlarının sınırlarını tespit eder.

Bir bütün olarak baktığımızda uluslar arası deniz hukuku, herhangi bir deniz alanını belli yetki bölgelerine ayırmakta ve bu bölgelerde kıyı devletlerinin ve kıyısı olmayan devlerin sahip oldukları yetkileri belirlemektedir.

Deniz alanlarındaki yetki belirlenirken kıyı devletinin kıyı çizgisi referans alınmaktadır.

Deniz Yetki Alanları Nasıl Belirlenir?

Kıyı çizgisi referans alınır. Kıyı çizgisi 2 şekilde tespit edilir.

  • Esas Çizgi: kıyı çizgisi. İlave ölçüme gerek yoktur. Suların en alçak olduğu zaman dikkate alınarak ölçlr.
  • Düz Esas Çizgisi: Giritinti ve çıkıntının fazla olduğu kıyılarda girinti çıkıntıların uç noktası birleştirilerek mümkün olduğunda düz bir çizgi elde edilir.

Deniz alanlarının genişliği, esas ve düz esas çizgi referans alınarak belirlenir.

Deniz Yetki Alanları ve Devletin Bu Alanlarda Yetkileri

Yetki alanları esas çizgiden itibaren dardan genişe doğru: iç sular, karasuları, bitişik bölge, münhasır ekonomik bölge, kıta sahanlığı ve açık deniz ya da uluslar arası sular.

Bu alanlarda kıyı devletinin yetkileri tam ve münhasır, münhasır ve ortak yetkiler olarak üçe ayrılır. İç sular ve kara sularında tam ve münhasır yetki bulunmaktadır.

Bitişik bölge, münhasır, ekonomik bölge ve kıta sahanlığında ise kıyı devletinin münhasır yetkileri vardır. Açık deniz de ise kıyı devletinin, diğer devletlerle birlikte ortak yetkileri vardır.

Devletin tam ve münhasıran yetkili olması, ilgili alanların devletin ülkesinin bir parçası olduğu anlamına gelmektedir.(İç sular ve karasuları ülkenin parçası) Kıyı devletinin münhasıran yetkili olduğu alanlarda ise sadece belirli konularda geçerli yetkileri vardır. Ülkenin bir parçası değil. Buna rağmen kendi ülkesinde sahip olduğu bazı yetkileri burada da kullanabilir.

Karasuları, bitişik bölge ve münhasır ekonomik bölgeyi kıyı devleti yetkilerini kullanabilmesi için ilan etmesi gerekmektedir. Diğer deniz yetki alanları için böyle bir ilana gerek yoktur. Devletler otomatik olarak, o alana atfedilen yetkilere sahiptir.

26 Eki 2021 - 18:11 - Hukuk


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Popüler Ekonomi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Popüler Ekonomi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Popüler Ekonomi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Popüler Ekonomi değil haberi geçen ajanstır.